Q1. รายงานตัว 90 วันคืออะไร ใครต้องทำบ้าง
คนต่างชาติที่ได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรต่อเนื่องเกิน 90 วัน ต้องแจ้งที่พักอาศัยต่อสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองทุก 90 วัน ตามมาตรา 37(5) พ.ร.บ.คนเข้าเมือง ไม่ใช่การต่อวีซ่า และไม่ทำให้วันอนุญาตพำนักเพิ่มขึ้น
คำตอบเรียบเรียงจาก พ.ร.บ.คนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 แนวปฏิบัติของสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง กรมการขนส่งทางบก และกรมสรรพากร ระยะเวลาที่ระบุเป็นช่วงโดยประมาณ ผลการพิจารณาเป็นดุลพินิจของหน่วยงานราชการ
คนต่างชาติที่ได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรต่อเนื่องเกิน 90 วัน ต้องแจ้งที่พักอาศัยต่อสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองทุก 90 วัน ตามมาตรา 37(5) พ.ร.บ.คนเข้าเมือง ไม่ใช่การต่อวีซ่า และไม่ทำให้วันอนุญาตพำนักเพิ่มขึ้น
นับจากวันที่เดินทางเข้าประเทศครั้งล่าสุด หรือวันที่รายงานตัวครั้งก่อน แล้วแต่ว่าวันใดเกิดหลังสุด ทุกครั้งที่ออกนอกประเทศแล้วกลับเข้ามา รอบการนับจะเริ่มใหม่
โดยทั่วไปยื่นล่วงหน้าได้ประมาณ 15 วันก่อนครบกำหนด และยื่นช้าได้ไม่เกิน 7 วันหลังครบกำหนด หากเกินกว่านั้นถือว่าแจ้งล่าช้าและมีค่าปรับตามที่หน่วยงานประกาศ
ยื่นด้วยตนเองที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองในพื้นที่ ยื่นออนไลน์ผ่านระบบของ ตม. ยื่นทางไปรษณีย์ลงทะเบียน หรือมอบอำนาจให้ผู้อื่นยื่นแทนพร้อมหนังสือมอบอำนาจ
ระบบออนไลน์มักปฏิเสธเมื่อข้อมูล TM30 ไม่ตรงกับที่อยู่ปัจจุบัน หรือยื่นนอกกรอบเวลาที่ระบบเปิดรับ แนวทางที่ปลอดภัยคือเผื่อเวลาและเตรียมยื่นที่สำนักงานสำรองไว้เสมอ
TM30 คือหน้าที่ของ 'เจ้าบ้าน เจ้าของ หรือผู้ครอบครองเคหสถาน' ที่ต้องแจ้งการรับคนต่างด้าวเข้าพัก ส่วนรายงานตัว 90 วันเป็นหน้าที่ของคนต่างชาติเอง คนละหน้าที่และคนละแบบฟอร์ม
ตามแนวปฏิบัติทั่วไปต้องแจ้งภายใน 24 ชั่วโมงสำหรับพื้นที่ในเขตเมือง นับแต่คนต่างด้าวเข้าพัก โรงแรมที่จดทะเบียนจะแจ้งให้อัตโนมัติ แต่คอนโดหรือบ้านเช่าส่วนตัวเจ้าของต้องแจ้งเอง
ผู้เช่าสามารถขอหนังสือมอบอำนาจจากเจ้าของพร้อมสำเนาบัตรประชาชนหรือหนังสือเดินทางและเอกสารสิทธิ์ห้อง แล้วยื่นแทนได้ หรือให้ตัวแทนที่ได้รับมอบอำนาจดำเนินการ
ต้องมี TM30 ของที่อยู่ใหม่ และควรแจ้งเปลี่ยนที่อยู่กับ ตม. เพื่อให้ข้อมูลตรงกันก่อนยื่นรายงานตัว 90 วันหรือขอต่ออายุการพำนักครั้งถัดไป
ในทางปฏิบัติหลายสำนักงานให้แจ้งใหม่ทุกครั้งที่กลับเข้าที่พักเดิมหลังเดินทางออกนอกประเทศ เพื่อให้ประวัติที่พักต่อเนื่อง ลดปัญหาตอนยื่นเรื่องอื่น
มีโทษปรับตามอัตราที่หน่วยงานกำหนด และมักทำให้การยื่นต่ออายุการพำนักหรือขอ re-entry ล่าช้า เพราะเจ้าหน้าที่จะให้ไปเคลียร์เรื่อง TM30 ให้เรียบร้อยก่อน
ใช้ประกอบการทำใบขับขี่ ซื้อรถหรือจักรยานยนต์ เปิดบัญชีธนาคารบางแห่ง และจดทะเบียนสมรส ขอได้ที่ ตม. ในพื้นที่ หรือที่สถานทูตของผู้ยื่นแล้วแต่หน่วยงานปลายทางกำหนด
โดยทั่วไปยื่นได้ประมาณ 30 วันก่อนวันสิ้นสุดการอนุญาตพำนัก แนะนำไม่ยื่นชิดวันสุดท้าย เพราะหากเอกสารขาดจะไม่มีเวลาแก้ไข
จำเป็นทุกครั้งที่ถือการอนุญาตพำนักระยะยาวแล้วต้องเดินทางออกนอกประเทศ หากไม่ทำ การอนุญาตพำนักที่เหลืออยู่จะสิ้นสุดทันทีที่ออกจากราชอาณาจักร
Single ใช้ได้ครั้งเดียว เหมาะกับผู้ที่เดินทางออกครั้งเดียวก่อนหมดอายุ Multiple ใช้ได้ไม่จำกัดครั้งจนถึงวันสิ้นสุดการอนุญาตพำนัก เหมาะกับผู้ที่เดินทางบ่อย
ขอได้ที่เคาน์เตอร์ของ ตม. ในสนามบินหลักก่อนเช็กอิน แต่ควรเผื่อเวลามาก เพราะคิวไม่แน่นอน ทางที่ปลอดภัยกว่าคือขอล่วงหน้าที่สำนักงาน ตม.
คือการอยู่เกินวันที่ได้รับอนุญาต มีค่าปรับรายวันตามอัตราที่กฎหมายกำหนดและมีเพดานสูงสุด หากเกินระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดอาจถูกห้ามเข้าประเทศเป็นเวลาหลายปี
ต่างกันมาก การเดินทางออกโดยชำระค่าปรับด้วยตนเองมีผลเบากว่าการถูกตรวจพบหรือถูกจับกุม ซึ่งมักนำไปสู่การขึ้นบัญชีห้ามเข้าประเทศตามระยะเวลาที่กำหนด
รวบรวมหลักฐาน เช่น ใบรับรองแพทย์ ใบรับรองการรักษาในโรงพยาบาล หรือหลักฐานเที่ยวบินถูกยกเลิก แล้วยื่นชี้แจงต่อเจ้าหน้าที่ การพิจารณาเป็นดุลพินิจของหน่วยงาน
โดยทั่วไปจะได้รับระยะเวลาสั้นเพื่อเตรียมเดินทางออก สามารถยื่นใหม่โดยแก้ไขจุดที่เป็นเหตุปฏิเสธ หรือเปลี่ยนประเภทการพำนักให้ตรงกับวัตถุประสงค์จริง
บางกรณีทำได้หากยังเหลือวันอนุญาตพำนักตามเกณฑ์ขั้นต่ำและมีเอกสารครบ แต่บางประเภทต้องออกไปยื่นที่สถานทูตหรือสถานกงสุลไทยในต่างประเทศ
การพำนักบางประเภทกำหนดให้เงินอยู่ในบัญชีธนาคารไทยครบตามระยะเวลาก่อนยื่นและคงเหลือหลังอนุมัติ ควรตรวจเงื่อนไขล่าสุดของประเภทที่ยื่นก่อนโอนเงินเข้า
หน่วยงานมักรับเอกสารที่ออกไม่เกิน 7 วันก่อนวันยื่น พร้อมสมุดบัญชีที่ปรับยอดเป็นปัจจุบันในวันเดียวกับที่ยื่น
ยื่นเป็นชุดพร้อมกันได้ แต่แต่ละคนมีแฟ้มของตัวเอง และต้องมีเอกสารแสดงความสัมพันธ์ที่แปลและรับรองครบถ้วน เช่น ทะเบียนสมรสหรือสูติบัตร
เป็นประเด็นที่ขึ้นกับข้อเท็จจริงและดุลพินิจของหน่วยงาน แนวปลอดภัยคือเลือกประเภทการพำนักที่ออกแบบมาสำหรับการทำงานทางไกลโดยเฉพาะ และไม่รับงานจากลูกค้าในไทย
โดยหลักผูกกับนายจ้าง ตำแหน่ง และสถานที่ทำงานที่ระบุไว้ การเปลี่ยนนายจ้างต้องดำเนินการยกเลิกและขอใหม่ ไม่ใช่การแก้ไขเอกสารเดิม
นายจ้างต้องแจ้งการสิ้นสุดการจ้าง และการอนุญาตพำนักที่อิงการทำงานจะถูกตัดสั้นลงเหลือระยะเวลาสั้นๆ เพื่อเตรียมตัวออกหรือยื่นเรื่องใหม่
หลายกรณีทำได้ในประเทศหากนายจ้างใหม่ยื่นเอกสารทันภายในกรอบเวลาที่เหลือ แต่ต้องวางแผนล่วงหน้าเพราะกรอบเวลาสั้นมาก
โดยทั่วไปกำหนดให้มีลูกจ้างไทยตามสัดส่วนต่อชาวต่างชาติหนึ่งคน และมีเกณฑ์ทุนจดทะเบียนขั้นต่ำ ยกเว้นกรณีที่ได้รับสิทธิส่งเสริมการลงทุน
กิจการที่ได้รับส่งเสริมมีช่องทางเฉพาะที่ยืดหยุ่นกว่าในเรื่องสัดส่วนพนักงานและขั้นตอนเอกสาร รวมถึงระบบยื่นออนไลน์เฉพาะทาง
เกณฑ์ทั่วไปคืออยู่ในไทยรวมกันตั้งแต่ 180 วันขึ้นไปในปีภาษีเดียวกัน จะถือเป็นผู้มีถิ่นที่อยู่เพื่อการเสียภาษีของไทยในปีนั้น
ขึ้นกับสถานะถิ่นที่อยู่ทางภาษี ปีที่นำเงินเข้าประเทศ และอนุสัญญาภาษีซ้อนกับประเทศต้นทาง ควรตรวจแนวปฏิบัติล่าสุดของกรมสรรพากรก่อนโอนเงินก้อนใหญ่
ช่วยกำหนดว่าประเทศใดมีสิทธิเก็บภาษีจากเงินได้ประเภทใด และให้เครดิตภาษีที่ชำระแล้วในอีกประเทศ เพื่อลดการเสียภาษีซ้ำ
ปีภาษีคือปีปฏิทิน และการยื่นแบบทำในช่วงต้นปีถัดไป โดยการยื่นออนไลน์มักได้ระยะเวลาผ่อนผันมากกว่าการยื่นกระดาษ
ใช้ประกอบการต่ออายุการพำนักบางประเภท การขอสินเชื่อ และการยื่นขอเครดิตภาษีในประเทศบ้านเกิด
ลูกจ้างที่ทำงานถูกต้องตามกฎหมายกับนายจ้างที่ขึ้นทะเบียนจะอยู่ในระบบประกันสังคมเช่นเดียวกับลูกจ้างไทย และมีสิทธิรักษาพยาบาลตามเงื่อนไขของกองทุน
โดยทั่วไปใช้หนังสือเดินทาง หลักฐานการพำนักระยะยาว และหลักฐานที่อยู่ เช่น สัญญาเช่าและใบรับรองที่พักอาศัย แต่ละธนาคารและแต่ละสาขามีดุลพินิจต่างกัน
เพราะเกณฑ์ภายในเรื่องการรู้จักลูกค้าและป้องกันการฟอกเงินเข้มขึ้น สาขาที่คุ้นเคยกับลูกค้าต่างชาติจะยืดหยุ่นกว่า และการมีเอกสารที่อยู่ที่ออกโดยหน่วยงานช่วยได้มาก
โดยทั่วไปใช้หนังสือเดินทาง หลักฐานการพำนัก ใบรับรองที่พักอาศัย ใบรับรองแพทย์ และผ่านการทดสอบสมรรถภาพร่างกาย ผู้ที่มีใบขับขี่ต่างประเทศอาจได้รับยกเว้นบางส่วน
ใช้ได้ตามอายุของใบอนุญาตและระยะเวลาที่ได้รับอนุญาตให้อยู่ในประเทศ แต่ผู้ที่พำนักระยะยาวควรเปลี่ยนเป็นใบขับขี่ไทยเพื่อความสะดวกด้านประกันและการตรวจสอบ
ต้องมีคำแปลที่รับรองความถูกต้อง หรือใบขับขี่สากลที่ออกโดยหน่วยงานของประเทศต้นทาง หน่วยงานปลายทางอาจขอให้รับรองคำแปลเพิ่มเติม
การพำนักบางประเภทกำหนดวงเงินความคุ้มครองขั้นต่ำเป็นเงื่อนไขบังคับ และต้องใช้กรมธรรม์จากบริษัทที่หน่วยงานยอมรับ ควรตรวจรายชื่อบริษัทที่รับรองก่อนซื้อ
บางกรณีใช้ได้หากมีหนังสือรับรองความคุ้มครองตามแบบที่หน่วยงานกำหนด แต่หลายสำนักงานยอมรับเฉพาะกรมธรรม์ที่ออกโดยบริษัทในระบบที่กำหนดไว้
โรงพยาบาลเอกชนสะดวกด้านภาษาและคิว ส่วนโรงพยาบาลรัฐมีค่าใช้จ่ายต่ำกว่าแต่รอนาน หลายกรณีเอกสารทางการแพทย์เพื่อใช้ต่างประเทศต้องแปลและรับรองเพิ่ม
ชาวต่างชาติซื้อห้องชุดได้ภายใต้โควตากรรมสิทธิ์ต่างชาติของอาคารนั้น และต้องมีหลักฐานการโอนเงินจากต่างประเทศตามรูปแบบที่กรมที่ดินกำหนด
ควรมีคู่ฉบับภาษาไทยเพราะศาลไทยยึดฉบับภาษาไทยเป็นหลัก ระบุเงื่อนไขเงินประกัน การซ่อมบำรุง และหน้าที่แจ้ง TM30 ของเจ้าของให้ชัดเจน
ใช้หนังสือเดินทางและหลักฐานที่พัก บางค่ายขอหลักฐานการพำนักระยะยาวสำหรับแพ็กเกจรายเดือน ส่วนแบบเติมเงินใช้เอกสารน้อยกว่า
ต้องมีใบรับรองสุขภาพสัตว์และหลักฐานการฉีดวัคซีนตามที่กรมปศุสัตว์กำหนด พร้อมใบอนุญาตนำเข้า ควรเริ่มเตรียมล่วงหน้าหลายสัปดาห์
ตามเส้นทางมาตรฐานคือรับรองจากหน่วยงานของประเทศต้นทาง แล้วรับรองที่สถานทูตไทยในประเทศนั้น จากนั้นแปลเป็นไทยและรับรองคำแปลที่กรมการกงสุล
ไทยฝากตราสารภาคยานุวัติเข้าเป็นภาคีอนุสัญญา Apostille เมื่อ 30 มิถุนายน 2569 และอนุสัญญาจะมีผลใช้บังคับกับไทยในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ก่อนวันดังกล่าวยังต้องใช้เส้นทางรับรองแบบเดิม
หน่วยงานส่วนใหญ่ต้องการคำแปลที่มีผู้แปลรับรองและผ่านการรับรองนิติกรณ์ การแปลเองมักถูกตีกลับ ทำให้เสียเวลามากกว่าที่ประหยัดได้
หน่วยงานปลายทางหลายแห่งกำหนดว่าต้องออกไม่เกิน 3–6 เดือน ควรไล่ลำดับให้เอกสารที่มีอายุสั้นที่สุดอยู่ท้ายกระบวนการ
ต้องมีเอกสารเชื่อมโยงชื่อ เช่น หนังสือรับรองการเปลี่ยนชื่อหรือทะเบียนสมรส แปลและรับรองครบชุด แล้วยื่นพร้อมกันเพื่อให้เจ้าหน้าที่เห็นเส้นทางของชื่อทั้งหมด
ทำหนังสือมอบอำนาจระบุขอบเขตชัดเจน ลงนามต่อหน้าผู้มีอำนาจรับรองลายมือชื่อในต่างประเทศ แล้วผ่านการรับรองตามเส้นทางเอกสารก่อนใช้ในไทย
แจ้งความที่สถานีตำรวจเพื่อรับใบแจ้งความ ติดต่อสถานทูตของตนเพื่อออกเอกสารเดินทางฉบับใหม่ แล้วนำไปย้ายตราประทับการพำนักที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง
ต้องนำเล่มเก่าและเล่มใหม่ไปให้ ตม. ย้ายรอยตราการอนุญาตพำนัก มิฉะนั้นอาจมีปัญหาตอนเดินทางออกหรือยื่นเรื่องครั้งถัดไป
เริ่มจากกำหนดวัตถุประสงค์จริง เช่น ทำงาน เกษียณ ครอบครัว หรือทำงานทางไกล แล้วเลือกประเภทการพำนักที่ตรงที่สุด เพราะการเลือกผิดตั้งแต่ต้นทำให้ต้องรื้อเอกสารทั้งชุด
เก็บทั้งชุดกระดาษและไฟล์สแกนความละเอียดสูง แยกเก็บสองที่ พร้อมบันทึกวันที่ออกเอกสารและวันหมดอายุ เพื่อเตือนก่อนถึงกำหนดต่ออายุ
งานที่ต้องส่งเอกสารข้ามประเทศควรเริ่ม 2–3 เดือนล่วงหน้า ส่วนงานที่ทำในไทยล้วนควรเริ่มอย่างน้อย 3–4 สัปดาห์ก่อนวันครบกำหนด
ช่วยตรวจความครบถ้วนของเอกสาร วางลำดับขั้นตอน จัดการแปลและรับรอง และประสานคิวหน่วยงานได้ แต่ผลการพิจารณาเป็นดุลพินิจของหน่วยงานราชการเสมอ ไม่มีการรับประกันผล
ส่งสัญชาติ ประเภทการพำนักปัจจุบัน และกำหนดวันครบอายุ ทีมงานจะช่วยวางลำดับการยื่นและเอกสารที่ต้องเตรียม

ข้อมูลในหน้านี้อ้างอิงประกาศและระเบียบของหน่วยงานด้านล่าง ตรวจทานล่าสุด กรกฎาคม 2569 — ระเบียบอาจเปลี่ยนแปลงได้ โปรดตรวจสอบกับต้นทาง หรือสอบถามเจ้าหน้าที่ของเราทางโทรศัพท์ LINE หรืออีเมล